کلک خیال

 
گزارش کتاب مبانی ارتباط جمعی
نویسنده : محمد علی خاکی - ساعت ٤:٤٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳۸۸/۸/۱۳
 

معرفی اجمالی:

سید محمد دادگران ،چاپ هشتم،تهران،انتشارات فیروزه،1384، 220ص

در مقدمه کتاب به تاثیر ابزارهای ارتباطی ،سیر تحولات تاریخی آنها و کشف روابط موجود میان ابزارهای ارتباطی با زمینه های فرهنگی ،اقتصادی و سیاسی جوامع اختصاص می پردازد .از یک طرف به نقش روز افزون در حوزه ارتباطات و از سوی دیگر اعتقادات انسانهای آگاه  و متعهد را به پیشرفت تکامل اجتماعی و اعتقاد راستین آنها را به بهسازی جوامع بشری اشاره می کند و نشان می دهد که تنها اندیشیدن در این زمینه کافی نیست و می بایست از طریق رویارویی با واقعیات عینی و برنامه ریزی ،نا بسامانیها را سروسامان داد.

نویسنده معتقد است کشورهای جهان سوم که وسایل نوین ارتباطی در آنها بومی نیستند ،باید با واقع بینی بیشتری با آنها برخورد کنند.از این رو در این جوامع باید در سه حوزه وسیع کوشش فراوان انجام می گیرد:

1. شناخت ماهیت و عملکرد در رسانه هایی که پیوسته در حال تغییرند.

2. تعیین نیازهای فرهنگی مخاطب در جامعه خودی.

3. چگونگی برخورد با پیام های روز افزون.

مباحث این کتاب در شش بخش تنظیم شده است :

بخش نخست:به تبیین دیدگاهی پیرامون مفاهیم ارتباط و اطلاع اختصاص دارد .

در فصل اول و دوم به اشتراک و نزدیکی های  میان دو مفهوم ارتباط و اطلاع و تعریف آن می پردازد و یاد آوری می کند که این مفاهیم اگر چه ظاهرا با یکدیگر پیوند نزدیکی دارند ،اما از لحاظ معنا با یکدیگر تفاوت اساسی دارند و به اصطلاح دو روی یک سکه به شمار می آیند.ص 14- 22

در فصل سوم کتاب به فرآیند و چگونگی آن در قلمرو ارتباط و عناصر آن از قبیل مبدا ،پیام ،مقصد و بازخورد پیام اشاره می کند.با رسم نمودارهایی نشان می دهد که نظام ارتباطی انسانی در واقع چیزی شبیه خط سیر یک پیام رادیویی و یا تلفن است.ص 23 – 27

فصل چهارم به تقسیم بندی ارتباطات از لحاظ و محتوا و کارکرد می پردازد.

ویژگی های محتوایی ارتباط را به 15 مورد و ارتباط از لحاظ کارکرد را به سه نوع تقسیم می کند.ص 28-32

فصل پنجم تعاریف مدل را ارائه می نماید و در ادامه نشان می دهد که یک مدل می تواند به مساله ای پاسخ دهد و برای آن راه حلهایی بیابد و به ما اجازه می دهد تا به گونه های مختلف نسبت به یک وضعیت اقدام کنیم.

سپس به موارد استفاده از مدل های گوناگون تربیتی ،اقتصادی، مدیریتی،اجتماعی و انواع مدلهای ارتباطی می پردازد.ص33-42

بخش دوم:پیشینه پژوهش در زمینه ارتباطات جمعی را بررسی می کند .در فصل اول آن تعریف تبلیغات و تفاوت میان تبلیغات و آموزش می پردازد.

در ادامه به گسترش آن در دو سطح و ملی و بین المللی اشاره می کند.ص49-53

فصل دوم به پژوهش در زمینه اثر رسانه ها اشاره دارد.

نویسنده نشان می دهد که تاثیر آنها به صورت خودکار انجام می گیرد و در هر دوره به شرایط نیازها و اهداف بخشهای مختلف جامعه و نیز به ابزار و شیوه ارائه پیام و ویژگی های پیامگیر بستگی  دارد.ص 55-59

در فصل سوم ابتدا به تعریف ارتباطات سیاسی و سپس به پیوندهای گوناگون و نگرش تاریخی پیرامون آن اشاره دارد .ص 61-65

فصل چهارم: پس از تعریف سه مفهوم افکار عمومی ،دولت و مطبوعات ،سوابق و روابط آنها را در پژوهش های اندیشمندان اجتماعی مورد بررسی قرار می دهد.ص 67-72

بخش سوم:به تجزیه و تحلیل دیدگاههای گوناگون اندیشمندان اجتماعی در سه فصل شامل دیدگاههای فردیناند تونیس،دیوید رایزمن و مارشال مک لوهان و مراحل سه گانه تحول جانعه انسانی از دیدگاه آنان می پردازد.ص 77-101

بخش چهارم:نخست تعاریفی درباره مفهوم نقش میدهد.او نگاه به عمده ترین نقش وسائل ارتباط جمعی اشاره می کند.که عبارت اند از :فرهنگ سازی،آموزش ،اطلاع رسانی و ایجاد مشارکت اجتماعی مفهوم و ماهیت خبر،معیارهای گزینش خبر و نقش خبری وسایل ارتباط جمعی .همچنین به نقش وسایل ارتباط جمعی در گذراندن اوقات فراغت و دیدگاههای دانشمندان و کارشناسان پیرامون نقش وسایل ارتباط جمعی در فصول چهارگانه اشاره می نماید.ص 105-138

بخش پنجم:بحث و بررسی تاثیر وسایل ارتباط جمعی بر افراد و جامعه در پژوهشهای صورت گرفته پیرامون آن به ویژه رادیو ،تلویزیون ،توجه خاصی داشته است.این بخش در سه فصل تنظیم شده و در مجموع چنین نتیجه گیری می کند که عوامل بی شماری در تاثیر گذاری مطرح هستند که مهمترین آنها عبارت اند از :

1. منبع پیام

2. محتوای پیام

3. ویژگی های پیام گیر

4. محیط یا شرایط در یافت پیام

در ادامه عناصر تشکیل دهنده ساخت ارتباطی را به دو دسته سخت افزاری و نرم افزاری تقسیم می کند و انواع مدیریت در وسایل ارتباطی دولتی را نشان می دهد .ص 145-166

در مقدمه این بخش آورده است:

(( ژان کازنو جامعه شناس فرانسوی می گوید:"وسایل" نیرومند سخن پراکنی به تنهایی از قدرت ایجاد تحولات بزرگ در افکار عمومی برخوردار نیستند و یا به ندرت برخوردارند.ولی می توانند به طور موثر جریانهای فکری موجود را تقویت کنند))

و در ادامه می افزاید:

((شمار دیگری از جامعه شناسان ،بر این باورند که گرچه رسانه های جمعی می توانند درک مردم را تغییر دهند ،اما هنگامی که هدف ،تغییر طرز تلقی مردم است،ارتباط میان فردی از این گونه ،بیشتر احتمال اثر بخشی دارد .عاقلانه آن است که سیاستمداران ،هنگام پیشبرد اهداف تازه اجتماعی ،سیاسی یا فرهنگی ،اشکال سنتی و امروز این ارتباط را در هم می آمیزد.))

بخش ششم: ویژگی های جوامع جدید و تکنولوژی های نوین ارتباطی را بررسی می کند.در این بخش که متضمن دو فصل می باشد نخست جوامع توده وار فرهنگ توده و سپس به نقش و عملکرد تکنولوژی های نوین ارتباطی می پردازد.ص 167-186

بخش هفتم :به مفهوم فرهنگ و ارتباطات جهانی می پردازد.نویسنده معتقد است به منظور کنکاش در معنای جهانی شدن لازم است انگیزه های پیدایی مفهوم جهانی شدن و سپس پیامدهای آن و نقش ارتباطات را در جهانی شدن و آمادگی ایران را برای ورود به این دوران مورد وارسی دقیق قرار می دهیم.

این بخش در دو فصل تنظیم و در خاتمه نتیجه می گیرد که:

فرهنگ تنها محصول انتزاعی از روح هنرمندی منزوی و بلند نظر نیست:

بلکه فرآیندی با تاثیر متقابل آکنده از واقعیت های روزمره زندگی است.بنابر این فرآیند فرهنگی نه تنها پویا و مستمر است.بلکه اشکال گوناگون را به خود میگیرد.ص 187-208

این اثر ،نیاز پژوهشگران را در حوزه ارتباطات بر آورده می سازد و انسانهای پویشگر متعهد را در سطوح مختلف با دستاوردهای نظام های نوین ارتباطی و بحرانهای ناشی از آن آشناتر می سازد و در واقع با شناخت ماهیت و عملکرد رسانه ها و بومی سازی آن نقش مهمی ایفا می کند و نشان می دهد که چگونه پیشرفتهای فرهنگی دربطن فرآیندهای ارتباطات اجتماعی حاصل می شوند و دگرگونی و جهش در آنها پدید می آید.

 


 
comment نظرات ()